معرفی کتاب|عکاسی: درآمدی انتقادی

کتاب «عکاسی: درآمدی انتقادی » مشتمل بر نگاهی اجمالی به مسائل نظری عکاسی و شیوه‌های اندیشیدن در باب عکس است.در این کتاب با تلفیق نظریه عکاسی با تاریخ عکاسی به بررسی سرشت دیدن به شیوه ی عکاسی می‌پردازد. بنابراین ”عکاسی؛ درآمدی انتقادی” اساساً درباره ی خوانش عکس است و نه در مورد گرفتن و خلق عکس. خوانش عکس‌ها و بررسی نظریات در بستر اجتماعی و سیاسی شان.
امروزه تولید و مصرف تصویر، بخش وسیعی از زندگی روزمره‌ی جوامع مختلف را به خود اختصاص داده است. حجم انبوهی از تصاویر در بسترهای گوناگون مورد استفاده قرار می‌گیرند و به تبع آن شاهد خلق روزافزون تصاویر و عکس‌ها هستیم. در پس این مواجهه، جوامع، فرهنگ‌های دیدمانی مربوط به خود را شکل داده اند. گرچه زایش این فرهنگ‌ها امری خودآگاه تلقی نمی‌شود. اما تفاوت سلیقه ها و علائق بصری جوامع امری آشکار است.
گستره‌ی تصاویر، اهمیت عکاسی را به عنوان رسانه ای مادر برای خلق تصویر افزایش می دهد. در این میان دو اهرم پیش برنده وجود دارد که پیشرفت و شیوع عکاسی را میسر ساخته است؛ ابتدا چاپ و ترجمه‌ی طیف وسیعی از کتاب‌ها و مجلات تخصصی که خلق تصویر و تکنیک های عکاسی را آموزش داده اند. به شکلی که این امر از ابتدای تاریخ عکاسی مورد توجه قرار گرفته است. و حالا سایت‌ها و کلاس‌های فنی عکاسی که در زمینه‌های متنوعی به دانشجویان خود آموزش می‌دهند، آگاهی و دانشی قابل توجه به بار نشانده‌اند. پس از این، پیشرفت‌های تکنولوژیکی که ثبت و ضبط تصاویر را به راحتی میسر ساخته‌اند. از دوربین‌های خانگی و موبایل گرفته تا تجهیزاتی برای عکاسی علمی، همه و همه هدفی مشترک دارند؛ ثبت تصویر و خلق عکس به شکلی ساده و کم هزینه.
در میان وسعتی که خلق عکس‌ها یافته‌اند، حوزه‌ی خوانش و بررسی معنای عکس امری با اهمیت در امتداد تأثیر تصاویر، فرهنگ عکاسی و مباحث نظری می‌باشد. این کتاب مشتمل بر نگاهی اجمالی به مسائل نظری عکاسی و شیوه‌های اندیشیدن در باب عکس است. اینجا به عکس‌ها چون فرآورده‌ای نگریسته می‌شود که به شیوه‌های متفاوت و در موقعیت‌های مختلف به کار گرفته می‌شود، و عکاسی را مجموعه‌ای از کردوکار هایی می‌نگارد که در بافت‌های خاص تحقق پیدا می کند. بنابراین”عکاسی؛ درآمدی انتقادی” اساساً درباره ی خوانش عکس است و نه در مورد گرفتن و خلق عکس، خوانش عکس‌ها و بررسی نظریات در بستر اجتماعی و سیاسی شان.
در این کتاب با تلفیق نظریه عکاسی با تاریخ عکاسی به بررسی سرشت دیدن به شیوه‌ی عکاسی توجه می‌شود. و در هفت فصل به موضوعاتی چون نظریه عکاسی، عکاسی مستند، عکاسی مردم پسند و شخصی، عکاسی بدن، جامعه‌ی نمایش و تبلیغات، عکاسی هنری و عکاسی دیجیتال با رویکردی انتقادی به گفتگو درباره ی خوانش و فهم عکس و کارکرد آن در جهان معاصر می‌پردازد.
حال دو گزینه پیش روی ماست. یکی اینکه نسبت به مباحث نظری بی‌اعتنا باشیم و به شیوه‌های معنا دهی در عکس توجهی نکرده و در نتیجه اندیشه‌ی انتقادی را بی‌رنگ کنیم. واگر عکاس هستیم عمق درک و دریافتی را که پشتوانه‌ی کارمان است نادیده گرفته و آن را محدود کنیم. راه دیگر آن است که آگاهانه با پرسش‌های مربوط به معنای تصاویر عکاسی رویارو شویم، تا بر این اساس ادراکی انتقادی را پی‌ریزی کنیم؛ ادراکی که می‌تواند بر فهم ما از گزاره‌های تاریخی و امروزین عکاسی، یا بر نحوه‌ی عکاسی خود ما مؤثر باشد.
کتاب پیش رو هفت فصل دارد که هریک را می‌توان جداگانه خواند، هرچند که حلقه‌هایی این فصول را به هم پیوند می‌زند. دوفصل مربوط به عکاسی دیجیتال و فرهنگ کالایی، عمدتا مسائل امروز را مطرح می‌کند. فصل بدن در عکاسی، نقطه‌ی شروع بحث را محتوای تصویر قرار می‌دهد. سه فصلی که به بررسی حوزه‌های خاصی از جمله مستند نگاری و عکاسی مطبوعاتی، عکاسی هنری و عکاسی شخصی می‌پردازند، آشکارا رویکردی تاریخی دارند. نویسندگان این سه فصل کندوکاو در مباحث و گزار‌ ها را، راهی برای درک بهتر این موضوع انگاشته‌اند که ما چگونه به اینجا رسیده‌ایم و شیوه‌ی عمل عکاسی و اندیشیدن در این باب اکنون در چه وضعیتی می‌باشد.
هدف اصلی این کتاب طرح مهم‌ترین مباحث و معرفی منابع به دانشجویان و علاقه‌مندان به عکاسی است. تا آن‌ها بتوانند در این حوزه ها بیشتر کندوکاو کنند.کتاب عمدتا موضوعات و تحولات در بریتانیا، دیگر نقاط اروپا و آمریکای شمالی را مطرح می‌کند. دیدگاه کلی کتاب اساساً کار گروهی از نویسندگان بارز بریتانیایی یا ساکن بریتانیاست و خصوصا تأثیر و نفوذ مطالعات فرهنگی در محافل دانشگاهی بریتانیا در دهه‌ی ۱۹۹۰ را به نمایش می‌گذارد. با اینکه از ابتدای تألیف این کتاب لیز ولز تلاش بر جامع بودن و طرح مواضع انتقادی گوناگونی داشته است، مباحث مطرح شده جامعیت کامل ندارد. کرد و کارهای عکاسی بسیار متنوع هستند و ممکن نیست که بتوان تاریخ هر موضوع محتمل و هر حوزه‌ی مود توجه و نیز وضعیت کنونی آن را به بحث گذاشت. برای مثال نوشته‌های انتقادی اندکی درباره ی عکاسی مد وجود دارد. به همین قیاس، حوزه‌های فنی تری از قبیل عکاسی علمی و پزشکی از گستره‌‌ی بررسی این کتاب بیرون می‌ماند، زیرا تا به امروز نوشته‌های فلسفی و انتقادی چندانی در این حوزه نگارش نشده است.
در ادامه نباید تصور کنیم که در هر فصل هرآنچه باید درباره‌ی موضوع گفته شود، آمده است. جدا از محدودیت‌های حجم، هر نویسنده‌ای هم اولویت‌های خاص خود را دارد. هر یک از فصل‌های کتاب از دیدگاه معینی نگاشته شده است و هر یک از نویسندگان موضوع مورد بحث خود را طی سال ها، عمیقاً مطالعه کرده است. این نویسندگان بر پایه‌ی تخصص و علائق سیاسی اجتماعی خود به نتایج خاصی رسیده‌اند. که این امر تعیین کننده‌ی نمونه‌ها و موضوعات طرح شده از سوی هر نویسنده است. با اینکه هر فصل این امکان را فراهم می‌آورد تا خواننده در موضوعات و مباحث مهم تأمل کند، اما نباید تصور کرد که هر فصل توصیف جامعی درباره ی موضوع به دست می‌دهد یا حقیقت را در باره ی آن می گوید. نوشتار اساساً نمی‌تواند فارغ از علائق فردی باشد. خواننده باید توجه داشته باشد که این کتاب فقط کتابی مقدماتی در باب موضوعات و مفاهیم عکاسی است.

فهرست:
– درآمد
– فصل اول: اندیشیدن در باب عکاسی: مجادلات دیروز و امروز
– فصل دوم: ناظر و نظارت شده: عکاسی اینجا و آنجا
– فصل سوم: (خوشا نگریستن به…): عکس‌های شخصی و عکاسی مردم پسند
– فصل چهارم: سوژه به مثابه‌ی ابژه: عکاسی و بدن انسان
– فصل پنجم: وهم‌ها و نمایش‌ها: عکاسی و فرهنگ کالایی
– فصل ششم: پشت و روی دیوارهای سفید: عکاسی به مثابه‌ی هنر
– فصل هفتم: عکاسی در عصر تصویر‌پردازی الکترونیک
– پیوست‌ها

نویسنده: محمد رضایی
اقتباس از پیشگفتار کتاب

ویراستار انگلیسی: لیز ولز
مترجمان: سولماز ختایی لر، ویدا قدسی راثی، مهران مهاجر، محمد نبوی
ویراستار فارسی: محمد نبوی
انتشارات: مینوی خرد
قیمت: ۳۰۰۰۰ تومان

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *